تبليغات X
مبانی و پیشینه نظری کتابخانه های دیجیتال و سنتی
مطالب جدید

مبانی و پیشینه نظری کتابخانه های دیجیتال و سنتی

مبانی و پیشینه نظری کتابخانه های دیجیتال و سنتی

فرمت فایل : docx

حجم : 110

صفحات : 72

گروه : مبانی و پیشینه نظری

توضیحات محصول :

مبانی نظری کتابخانه های دیجیتال، کتابخانه های سنتی

مشخصات محصول:
توضیحات: فصل دوم پایان نامه کارشناسی ارشد (پیشینه و مبانی نظری پژوهش)
همراه با منبع نویسی درون متنی به شیوه APA جهت استفاده فصل دو پایان نامه
توضیحات نظری کامل در مورد متغیر
رفرنس نویسی و پاورقی دقیق و مناسب
منبع : انگلیسی وفارسی دارد (به شیوه APA)

خلاصه ای از کار:

کتابخانه های دیجیتال و سنتی

كتابخانه ها محل ذخیره ی دانش ها هستند. كتابخانه دیجیتال، كتابخانه ای است که در آن منابع تمام متن وخدمات کتابخانه ای به صورت دیجیتال در اختیار کاربران قرار می گیرد.

كتابخانه های دیجیتالی، كتابخانه های الكترونیكی ای هستند كه در آنها شمارزیادی از كاربران كه از نظر جغرافیایی پراكنده هستند می توانند به محتوای منابع گوناگون مواد الكترونیكی مانند:متن، تصاویر،نقشه ها، صداها دسترسی داشته باشند. دركتابخانه دیجیتال چندین كاربر می توانند در زمان واحد از یك منبع خاص استفاده كنند. (واسولو و اسرینی[1]، 1389، 41).

……………………….

- سیر تحول کتابخانه ها

به طور کلی کتابخانه ها از لحاظ ساختاری به پنج دسته اصلی و در واقع به پنج نسل طبقه بندی می شوند.

نسل اول : کتابخانه های سنتی[2]    

در این کتابخانه ها ، همه متون و مواد آموزشی و تحقیقی به صورت نسخه های چاپی و یا خطی در قرون گذشته بوده و انواع خدمات کتابداری چه خدمات داخلی مثل فهرست نویسی ، رده بندی و جز آن و چه خدمات خارجی مثل ارتباط و ارایه خدمات به کاربران یا مبادله با دیگر کتابخانه ها به صورت دستی و توسط کتابدار انجام می شد.  

...............

- کتابخانه دیجیتال 

- مفهوم

بحث کتابخانه های دیجیتال بحثی روزآمد و نوین در جامعه، حداقل در حوزه علوم کتابداری و فن آوری اطلاعات می باشد. برداشت عموم از کتابخانه های دیجیتال مانند حکایت قدیمی برداشت افراد از فیل در اتاق تاریک  میباشد که هر کسی با لمس کردن برخی از اعضای فیل پی به آن چیزی می برد که در ذهن خود تصور می کردند و آن تصور خود را برای دیگران توصیف می کرد، در زمان حال افراد نیز برداشتهایی از کتابخانه های دیجیتال در ذهن و تصور خود دارند که زیاد با واقعیت برابری نمی کند.كتابخانه دیجیتالی دارای تعاریف مختلفی است كه پژوهشگران از آن ارائه داده اند که در ذیل به تعدادی از آن ها اشاره شده است.

کتابخانه دیجیتال در تعریف سنتی :

كتابخانه های دیجیتال سازمان هایی هستند كه در آن كاركنان متخصصی به انتخاب و سازماندهی منابع اطلاعاتی دیجیتال بپردازند ، اطلاعات تمام متن دیجیتال به جامعه كاربران آن كتابخانه ارائه شود و وابسته به یك كتابخانه سنتی باشد؛(مجیدی و همکاران، 1386).

................

-اهداف

یک کتابخانه دیجیتالی با هدف تسهیل دسترسی مردم جهان به کتاب و منابع مختلف  در هر زمان و مکان شروع به کار می کند  تا محققان، دانشمندان، دانشجویان و افراد علاقه مند به مطالعه بتوانند آسوده تر تبادل اطلاعات و نظر کرده و دانش خود را با دیگران به اشتراک بگذارند.کتابخانه های دیجیتالی همان اهداف و عملکردهای کتابخانه های سنتی را داردکه شامل..............

-ویژگی ها و اجزاء

از آغاز هدف تمام کتابخانه‌ها دسترسی به اطلاعات بوده است تا بتوانند در ارائه خدمات بهتر به مراجعین همیشه پیشقدم باشند. کتابخانه‌های سنتی با در اختیار قرار دادن کتب و منابع چاپی به مراجعین کتابخانه‌ها، به اهداف خود که همان ارائه اطلاعات بوده است دست پیدا کرده‌اند. حال با پیشرفت تکنولوژی و افزایش اطلاعات، کتابخانه‌های سنتی توان جوابگویی به افراد را ندارند. در اینجاست که تکنولوژی به کمک کتابداران می‌آید و با استفاده از فضای مجازی منابع را بدون حضور...........

- مزایا

کتابخانه های فیزیکی دارای مشکلات متعددی هستند از جمله اینکه در این نوع کتابخانه ها  دسترسی به کتابها تنها به میزان تعدادکپی آن ممکن است و مراجعه کنندگان بعدی امکان استفاده از آن را ندارند همچنین امکان استفاده از این نوع کتابخانه ها در روزهای خاصی از هفته و در ساعت های معینی ممکن است .در کتابخانه های سنتی ریسک از بین رفتن اسناد در اثر سهل انگاری و یا اشتباده وجود دارد و حتی ممکن است غیرقابل جبران باشد و دسترسی به کتابها برای افراد در نقاط دور افتاده بسیار به سختی انجام می گیردولی با ظهور کتابخانه های دیجیتالی این محدودیت ها از بین رفته و افراد بسیاری از مزایای این نوع کتابخانه ها بهره مند شده اند به این صورت که در کتابخانه های الکترونیکی امکان دستیابی به منابع برای...............

- تفاوت کتابخانه سنتی با کتابخانه دیجیتال

کتابخانه های سنتی کتابخانه هایی هستند که مجموعه اطلاعات آنهابصورت چاپی است و کلیه عملیات کتابخانه ای و ارائه خدمات اطلاعاتی بصورت دستی انجام می شود. این کتابخانه ها  نیاز به فضای مناسب دارند و استفاده کنندگان برای دستیابی به اطلاعات وقت زیادی صرف می کنند که در مواردی بی نتیجه است . از طرفی محدودیت ساعت کار کتابخانه ها موجب............

- پورتال کتابخانه ای

پورتال[3]  در معنای لغوی به معانی باب، سر در، دروازه، مدخل، ایوان می­باشد. این کلمه با توجه به کاربرد آن در علوم می­تواند معانی مختلفی پیدا کند، به عنوان مثال در علم معماری به معنی درگاه می­باشد.

................

- مجموعه کتابخانه دیجیتال

- انواع منابع الکترونیکی

در کتابخانه دیجیتالی، تمام منابع و یا برخی از کتاب های پر مراجعه به صورت فایل های قابل استفاده در رایانه در آمده و در اختیار مراجعین قرار می گیرد.این منابع می توانند با استفاده از شبکه های محلی یا جهانی (به صورت وب سایت) قابل دسترس عموم باشند و یا با استفاده از میزهای مخصوص کتاب دیجیتال، فقط در محیط خود کتابخانه، یا در محیط های مورد نظر کتابخانه نظیر فرهنگسراها، فرودگاه ها، ایستگاه های قطار شهری و بین شهری و... مورد استفاده قرار گیرد.

...................

-کتاب الکترونیکی

در عصر حاضر زندگی انسان ها راکد باقی نمی ماند و روز به روز به سوی مدرنیته حرکت می کند. تکنولوژی در تمام بخش های زندگی انسان ها رخنه کرده و زندگی ها را به سوی آرامش سوق می دهد. اما در زمینه فرهنگی چیزی که از بنیان تغییر کرده کتاب است .ایده ایجاد کتاب های الکترونیکی برای نخستین بار در سال 1971 مطرح شد . این طرح با استقبال چشمگیری روبه روشد به طوری که کتاب های الکترونیکی در سال های اخیر توجه بسیاری را به خود جلب کرد .

..............

-  نشریه الکترونیکی

ارائه مجلات چاپی در قالب الکترونیکی از اوائل دهه 1980 شروع شد. در ابتدا مجلات از طریق پست الکترونیک ی افراد، با اطلاعات حاوی عنوان، چکیده، اطلاعات کتابشناختی مجلات و شماره ارجاع مخصوص برای دریافت متن کامل آن ها از طریق FTP برای آن ها ارسال می شد.در طول دهه 1990 پدیده‌های گوناگونی كه به شكل‌های متفاوت، با عنوان مجلات الكترونیكی یا نشریات الكترونیكی نامیده می‌شوند، بوجود آمدند و به نظر می‌رسد كه مدیریت پیایندها را در كتابخانه‌ها....................

- چند رسانه ای

پیدایش مفهوم چندرسانه‌ای را می‌توان در دهه 1940 جست‌وجو کرد. در سال 1945، وانوار بوش[4]، مشاور علمی روزولت، طرحی برای تولید دستگاهی تحت عنوان مِمِکس[5] ارائه کرد تا بتواند متن، نقشه، عکس، و یادداشت‌های شخصی را با یکدیگر ترکیب کند و نمایش دهد. چنین دستگاهی هرگز ساخته نشد، اما امروزه به‌عنوان نخستین اندیشه مطرح‌شده درباره...............

- پایان نامه و رساله

تز[6] ، رساله[7] یا پایان‌نامه نوشته‌ای است كه به‌وسیله داوطلب درجه دانشگاهی، به‌عنوان یكی از شرایط احراز آن، ارائه می‌شود و نویسنده آن دانشجویی است كه زیر نظر كلی یك هیأت علمی كار می‌كند. موضوع انتخابی پایان‌نامه، معمولاً، محدود و تخصصی است و تحقیق در مورد آن، زمان مشخص و مبتنی بر روش علمی را طلب می‌كند .همین ویژگی است كه پایان‌نامه را تبدیل به منبع اطلاعاتی ارزشمندی برای علاقه‌مندان به آن حوزه موضوعی می‌سازد. پایان‌نامه‌ها معمولاً اساس تدوین مقاله‌ها یا كتاب‌های منتشر شده بعدی می‌شوند و تا آن زمان تنها مدرك دسترس‌پذیر آن فعالیت علمی محسوب می‌شوند .اهمیت پایان‌نامه‌ها را معمولاً از دو دیدگاه ارزیابی می‌كنند:

  • به‌عنوان گامی مقدماتی و نخستین تحقیق جدی و منضبط دانشجو در زمان‌بندی مشخص
  • به مثابه كاری نهایی كه برآیند كل یافته‌های دانشجو در طول دوره تحصیلی است .

عمده دلایل تهیه پایان‌نامه تحصیلی عبارتند از:

  • یادگیری روش‌شناسی تحقیق؛
  • توسعه نگرش علمی؛
  • كسب موفقیت برای مطالعه‌ای جدی و عمیق و كسب تجربه علمی در حوزه موضوعی خاص؛
  • کسب مهارت برای مطالعه نقادانه و موشكافانه؛
  • بهره‌مندی از اطلاعات جدیدتر؛
  • شرط لازم برای دریافت مدرك تحصیلی؛
  • انتشار نتایج پایان‌نامه به‌شكل مقاله پژوهشی در مجلات علمی و تخصصی.

قابلیت‌های این‌گونه منابع از نظر اطلاعاتی و پژوهشی، سبب شده است كه پایان‌نامه‌ها را از دو دیدگاه در رشته‌های مختلف دانشگاهی و پژوهشی مورد توجه قرار دهند: یكی به‌عنوان مدرك مفید پژوهشی (به اعتبار متن تحقیق)؛ و دیگری به مثابه نوعی كتابشناسی تخصصی (به اعتبار فهرست مآخذ پایانی) (حرّی، 1372).

استفاده از پایان‌نامه تابع شرایط ویژه‌ای است زیرا، از لحاظ حقوقی، تكثیر و نقل از پایان‌نامه‌های تحصیلی بدون اجازه از صاحبان اثر (دانشجو و استاد راهنما) مجاز نیست. طبق قانون واسپاری، نسخه های محدودی به دانشكده محل تحصیل و كتابخانه مربوط ارائه می‌شود و در كتابخانه‌ها نیز سعی شده است از پایان‌نامه‌ها فقط در حد مطالعه در محل و احیاناً معدودی نقل قول با ذكر منبع و یا استفاده از منابع و مراجع معرفی شده و نهایتاً روبرداشت چكیده پایان‌نامه‌ها استفاده شود (بنی اقبال ،1377).

فهرست پایان‌نامه‌ها هم اكنون به‌گونه‌های مختلف چاپی و رایانه‌ای در دسترس است. مهم‌ترین منبع در سطح جهانی، چكیده‌نامه بین‌المللی پایان نامه‌های تحصیلی[8]  است كه چكیده پایان‌نامه‌های دكترای پذیرفته شده در دانشگاه‌های امریكا از 1861 تاكنون را دربرمی‌گیرد. این منبع هم به‌شكل چاپی و هم به‌صورت صفحه فشرده تولید می‌شود. در پایگاه اطلاعاتی لیزا [9]نیز اطلاعات كتابشناختی و چكیده پایان‌نامه‌های كتابداری و اطلاع‌رسانی وجود دارد. در انگلیس، نمایه پایان‌نامه‌های اسلیب[10] ، رساله‌های كتابداری و اطلاع‌رسانی را معرفی می‌كند و نیز بخش امانی كتابخانه بریتانیا نشریه‌ای ماهانه حاوی چكیده گزارش‌ها و پژوهش‌های دولتی، از جمله پایان‌نامه‌های دانشگاهی، را چاپ و منتشر می‌كند (ناظم،1365). از فعالیت‌های صورت گرفته در ایران، تهیه پایگاه اطلاعاتی چكیده پایان‌نامه‌های كارشناسی ارشد و دكتری به‌شكل چاپی و به‌صورت صفحه فشرده توسط مركز اطلاعات و مدارك علمی[11] را می‌توان نام برد. درج فهرست پایان‌نامه‌ها در برخی نشریات و تهیه فهرست پایان‌نامه‌های حوزه‌ای از علوم و یا متعلق به رشته‌های مختلف یك دانشگاه و نیز سازماندهی این منابع ارزشمند در كتابخانه‌ها، از جمله گام‌های مثبتی است كه برای دسترس‌پذیر كردن این‌گونه مدارك صورت می‌گیرد.

.....................

- محتوای مجموعه کتابخانه دیجیتال

محتوای کتابخانه های دیجیتال شامل منابع اطلاعاتی در قالب الکترونیکی (متن ، صوت، تصویر، ویدیو ) می باشد که برخی از آن ها ممکن است به صورت تجاری از ناشران و عرضه کنندگان منابع و پایگاه های اطلاعاتی خریداری شوند .علاوه بر این در مجموعه کتابخانه دیجیتالی امکان دستیابی به پایگاه های اطلاعاتی ، فهرست كتابخانه های الكترونیكی، منابع تمام متن ، مجلات الكترونیكی و وب سایت های مرتبط وجود دارد.

................

- ابزار و روشهای تبدیل منابع چاپی به دیجیتال

در کتابخانه های دیجیتال نیاز به سخت‌افزارها و نرم‌افزارهایی می باشد تا از طریق آ نها بتوان متون موجود را قابل استفاده و مطالعه کاربر قرار داد، از جمله این سخت افزارها و نرم افزارها می توان به موارد ذیل اشاره کرد.

سخت‌افزار:

..............

- تامین منابع دیجیتال

بخش مهمی از کتابخانه های دیجیتال را تهیه منابع دیجیتال تشکیل می دهد. تهیه منابع با فرمت دیجیتال بسیار با صرفه تر از منابع آنالوگ است.کتابخانه ها باید نسبت به فرمت، کیفیت و حجم منابع دقت نظر داشته باشند و منابعی را تهیه کنند که بیشتر مورد استفاده کتابخانه قرار گیرند. تهیه منابع دیجیتال با مجوز مالکیت معنوی از ارزش بسزایی برخوردار است.

از جمله راههای مختلف گردآوری و تهیه منابع در كتابخانه دیجیتال به شرح زیر می باشد:

.............

-  سیستم نرم افزاری کتابخانه دیجیتال

هر نرم افزار مبتنی بر وب برای اجرا نیاز به مجموعه ای از سخت افزارها و نرم افزارهای کارساز سرویس دهنده[12]  و سرویس گیرنده[13] دارد مانند:

  • نوع سیستم عامل مورد نیاز برای اجرا؛
  • زبان برنامه نویسی:  زبانی که با آن ، پیاده سازی می شود؛

................

-تهیه نرم افزار

به طور کلّی در تهیه نرم افزار کتابخانه دیجیتال سه روش عمده وجود دارد:

  • تولید نرم افزار ؛

......................

- نرم افزارهای کتابخانه دیجیتال سیمرغ

سیمرغ یك شبكه مجازی بر خط[14]  است كه از مجموع میزبانهای سیمرغ در اینترنت (وب) تشكیل شده است. در شبكه سیمرغ امكان ارتباط اطلاعات میان میزبانها وجود دارد به همین دلیل قابلیت جستجوی همزمان در شبكه را برای مخاطبان سیمرغ فراهم می شود. به عبارت دیگر محقق یاجستجو كننده با اتصال به یكی از مراكز میزبان سیمرغ می تواندبه شكل همزمان در تمام مراكز موجود در شبكه به جستجو وبازیابی اطلاعات بپردازد.  نرم افزار شامل پایگاه كتابهای فارسی،كتابهای لاتین، نشریات فارسی و لاتین، پایان نامه ها و...        می باشدكه هر كدام از پایگاهها با استفاده از فیلدهای متنوع(عنوان،پدید آور ، موضوع و.....) قابل جستجو می باشد.

..................

-نرم افزارهای کتابخانه دیجیتال پارس آذرخش

 شرکت پارس آذرخش در تاریخ 21/8/1367 تحت شماره 11036 در اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی تهران ثبت شد. این شرکت با هدف فراهم آوری و تهیه مواد کتابی و غیرکتابی و ارائه سرویس های مربوطه به کتابخانه و مراکز اسنادی کشور پا به عرصه اطلاع رسانی نهاد.

..................

- نرم افزار کتابخانه دیجیتال دانشگاه پیام نور

نرم افزار مورد استفاده در کتابخانه دیجیتال دانشگاه پیام نور ، نرم افزار پاپیروس می باشد. پاپیروس یك نرم افزاركاملاً حرفه ای است كه با حمایت شركتهای بزرگ نرم افزاری دنیا در اشاعه فرهنگ تولید سیستمهای كد باز نوشته شده و با توافقات مشخصی، ضمن حمایت های شركت مادر، در اختیار شركت فرارسانه مشرق زمین[15]  قرار گرفته است. متخصصان این...................

کاربران کتابخانه دیجیتال

انتظارات کاربران

علم و دانش ما در مورد انتظارات خدمات کتابخانه دیجیتالی، بطور عمده بر اساس حکایت و نظرات است. اگر چه این ممکن است یک نقطه نظر محکومی باشد، حقیقت این است که نوعی از بهترین درک حرفه ای است که در زمینه اطلاعات کتابخانه صورت گرفته است اما این علاوه بر تلاش های آنهایی است که عملی که بر  اساس بیشترین شواهداست را دنبال و جستجو می کنند .

...............

- راهنمایی و کمک به کاربران کتابخانه های دیجیتال

حاجی شمسایی( ١٣٨٦ ) معتقد است که یکی از فعالیت های عمده و خدمات دائمی کتابداران ، صرفه جویی در وقت خوانندگان می باشدکه حدود ٧٠ سال پیش توسط رانگاناتان در قالب چهارمین قانون معروف او مطرح شد. به همین دلیل با رواج اینترنت و با توجه به مهارت پایین کاربران در کار با نظام ها و پایگاههای اطلاعاتی و به دلیل فرصت کمی که................

- خدمات کتابخانه دیجیتال به کاربران

بطور کلّی خدمات در کتابخانه های دیجیتال را می توان به دو دسته تقسیم کرد:

١. ارائه خدمات سنتی به شیوهای جدید

...............

معرفی چند نمونه کتابخانه دیجیتال

کتابخانه های دیجیتالی در ایران

کتابخانه دیجیتالی دید[16]

کتابخانه دیجیتالی مبتنی بر وب در حوزه تخصصی اموربین الملل و علوم سیاسی است و به گردآوری و سازماندهی انواع مدارکی که دارای اطلاعات مفید در زمینه امور بین الملل و علوم سیاسی می باشند می پردازد. بالغ بر ٢٢ نوع مدرک از قبیل کتاب، مقاله، تحلیل خبری، تحقیق و پژوهش، توصیف شخصیت ها، سازمان ها و مراکز، گزارش،پایان نامه، مصاحبه،...................

کتابخانه دیجیتالی تبیان[17]

مؤسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی است. اکنون بالغ بر 5253 کتاب و 119 مقاله در کتابخانه دیجیتالی تبیان موجود است که از این تعداد سهم کتابخانه فارسی 1938 ، کتابخانه عربی 1957 و کتابخانه انگلیسی 1239 عنوان می باشد. امکانات جستجوی این کتابخانه به کاربر امکان می دهد در قسمت فهرست ها یا  متن.............

- کتابخانه های دیجیتالی در  خارج

کتابخانه دیجیتالی آمریکن مموری[18]

این طرح از سوی کتابخانه کنگره در حال اجرا است که شامل دیجیتال سازی صدها هزار منبع تاریخی و فرهنگی از مجموعه کتابخانه کنگره آمریکا می باشد. دارای مجموعه هایی است که کاربران با مراجعه به هر یک از این مجموعه ها................

 

منابع:

آر.کی .شارماو کی آر ویشواناتان. 1385. کتابخانه های دیجیتالی:توسعه و چالش، ،ترجمه مریم صابری ، فصلنامه کتاب 68 ،1385 ،ص 248.

اصنافی، ا. ١٣٨٤ . کتابهای الكترونیكی در کتابخانه ها.مجله الكترونیكی مرکز اطلاعات و مدارك علمی ایران : شماره ٤ ، صفحه ٤.

اطهری ،مرضیه ." آموزش کاربران کتابخانه دیجیتال".ارتباط علمی ،دوره 14 ، شماره 2 ،1388

..................

................

 

 


[1] - Wasolo and Asrini

[2]. Tratitional libraries

[3].portal

[4] . Vannevar Bush

[5] . Memex

[6] thesis

[7] .dissertation

[8] . Dissertation Abstracts International

2 . Library & Information Science Abstracts (LISA

[10] . Aslib,s Index to Thesis

[11] . Iranian Information & Document Center

[12] . client

[13] . Server

[14] .online

[15] . elumedia

[16] . http://www.did.ir

[17] . http://www.tebyan.net

[18] . www.memory.loc.gov

قیمت محصول : 27000 تومان

دانلود

درباره نویسنده

Check Also

The Secrets Of Rich And Famous Writers

Don’t act so surprised, Your Highness. You weren’t on any mercy mission this time. Several …

نظرات

آخرین نظرات ثبت شده برای این مطلب را در زیر می بینید:
بخش نظرات برای پاسخ به سوالات و یا اظهار نظرات و حمایت های شما در مورد مطلب جاری است.
شما نیز نظری برای این مطلب ارسال نمایید:
نام شما
ایمیل
وب سایت
کد امنیتی *